رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی به مطالعه، ارزیابی، تشخیص و آموزش کودکان با نیازهای ویژه شامل کودکان دارای اختلالات رشدی، جسمی، حرکتی، ذهنی، حسی، یادگیری و رفتاری میپردازد و نشان میدهد که چگونه میتوان با استفاده از روشهای علمی و آموزشی مناسب، تواناییهای بالقوه این کودکان را شکوفا کرد، همچنین به ما یاد میدهد که چرا تشخیص زودهنگام و مداخله به موقع برای بهبود کیفیت زندگی این کودکان حیاتی است و در نهایت این دانش به تربیت متخصصانی کمک میکند که بتوانند در مدارس استثنایی، مراکز توانبخشی، سازمان بهزیستی و کلینیکهای تخصصی به ارزیابی، آموزش و توانبخشی کودکان با نیازهای ویژه بپردازند.
معرفی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی بدون شناخت انواع طبقهبندی کودکان استثنایی (کم توان ذهنی، نابینا، ناشنوا، دارای اختلالات یادگیری، بیش فعال، اوتیسم و دارای معلولیتهای جسمی-حرکتی) امکانپذیر نیست، زیرا هر گروه از کودکان استثنایی ویژگیها و نیازهای آموزشی خاص خود را دارند و هر دانشجوی این رشته برای موفقیت نیاز به تسلط بر روشهای ارزیابی و توانبخشی و آشنایی با قوانین حمایت از معلولان دارد، پس روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مانند چراغی است که راه آموزش و توانبخشی را برای کودکان با نیازهای ویژه روشن میکند.
معرفی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی شما را با اندیشمندان بزرگی مانند ژان ایتار، ادوارد سگن و ماریا مونته سوری آشنا میکند، چرا که ایتار آموزش کودک وحشی آویرون را بنیان نهاد و سگن روشهای تربیتی کودکان کم توان ذهنی را توسعه داد و مونته سوری روش آموزشی معروف خود را برای کودکان با نیازهای ویژه پایهگذاری کرد و خواندن آثار کلاسیک روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی برای هر دانشجویی ضروری محسوب میشود.
معرفی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی به روشهای ارزیابی و تشخیص اختلالات یادگیری و رشدی و طراحی برنامه آموزشی فردی (IEP) اشاره دارد، زیرا هر کودک استثنایی نیازهای منحصر به فردی دارد و برای آموزش مؤثر به برنامهای متناسب با تواناییها و محدودیتهای خود نیاز دارد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه با استفاده از تستهای هوش و رشد و مشاهده رفتاری، نقاط قوت و ضعف کودک را شناسایی کنند و بر اساس آن برنامه آموزشی و توانبخشی فردی طراحی نمایند، این روشها به متخصصان روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی کمک میکند تا به هر کودک آنچه را که واقعاً به آن نیاز دارد ارائه دهند.
معرفی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی ارتباط تنگاتنگی با روانشناسی تحولی، عصبشناسی شناختی، روانسنجی و توانبخشی دارد، زیرا این حوزهها در مباحثی مانند تأثیر آسیبهای مغزی بر یادگیری، ارزیابی تواناییهای شناختی و روشهای توانبخشی عصبروانشناختی با یکدیگر همپوشانی دارند و تفاوت اصلی در این است که روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی به کاربرد عملی این دانشها در آموزش و توانبخشی کودکان با نیازهای ویژه میپردازد، در حالی که روانشناسی تحولی به مطالعه رشد طبیعی و عصبشناسی شناختی به مطالعه مغز نظر دارد.
معرفی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در دانشگاههای بزرگ ایران مانند دانشگاه تهران و دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی و دانشگاه علامه طباطبائی تدریس میشود، به طوری که دانشگاه علوم توانبخشی قدیمیترین و تخصصیترین گروه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی را در ایران دارد و دانشگاه تهران با رویکرد تخصصی در اختلالات یادگیری و بیش فعالی دورههای ممتازی برگزار میکند، متقاضیان ورود به این رشته معمولاً از میان فارغالتحصیلان روانشناسی و علوم تربیتی با علاقه به کودکان با نیازهای ویژه اقدام میکنند.
بازار کار رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در بازار کار ایران به عنوان یکی از تخصصیترین و پرتقاضاترین رشتههای علوم رفتاری در مدارس استثنایی و سازمان بهزیستی شناخته میشود و مهارت ارزیابی و آموزش کودکان با نیازهای ویژه در این نهادها بسیار ارزشمند است و آموزش و پرورش استثنایی و سازمان بهزیستی از جمله کارفرمایان اصلی این رشته هستند، این نهادها برای ارائه خدمات آموزشی و توانبخشی به دانشآموزان استثنایی و معلولان به تخصص فارغالتحصیلان روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی نیاز مبرم دارند.
بازار کار رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در مراکز توانبخشی و کلینیکهای تخصصی کاردرمانی و گفتاردرمانی بسیار فعال است، زیرا کودکان با نیازهای ویژه برای بهبود مهارتهای حرکتی، شناختی و ارتباطی خود به تیم تخصصی متشکل از روانشناس، کاردرمانگر و گفتاردرمانگر نیاز دارند و یک روانشناس کودکان استثنایی موفق میداند چگونه با سایر اعضای تیم توانبخشی همکاری کند و برنامه جامعی برای کودک طراحی نماید، سازمان بهزیستی از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
بازار کار رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی شامل همکاری با مراکز تخصصی اوتیسم و اختلالات طیف اوتیسم میشود، زیرا کودکان مبتلا به اوتیسم به خدمات تخصصی تشخیص زودهنگام و درمانهای رفتاری مانند تحلیل رفتار کاربردی (ABA) نیاز دارند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند در این مراکز به ارزیابی و درمان این کودکان و آموزش والدین آنها بپردازند، انجمن اوتیسم ایران از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
بازار کار رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در مدارس عادی (طرح تلفیقی-فراگیر) و مراکز مشاوره دانشآموزی نیز دیده میشود، به گونهای که دانشآموزان با نیازهای ویژه که در مدارس عادی تحصیل میکنند به حمایتهای آموزشی و روانشناختی ویژه نیاز دارند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند به عنوان مشاور طرح تلفیقی در مدارس حضور یابند و به معلمان در تطبیق برنامه درسی با نیازهای این دانشآموزان کمک کنند، وزارت آموزش و پرورش از کارفرمایان این بخش است.
بازار کار رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی به مراکز مشاوره خانواده و کلینیکهای روانشناسی کودک نیز راه پیدا کرده است، زیرا والدین کودکان با نیازهای ویژه با چالشهای عاطفی و تربیتی زیادی مواجه هستند و به مشاورانی نیاز دارند که هم با مشکلات کودکان استثنایی و هم با مسائل والدگری آشنا باشند و یک مشاور خانواده موفق میداند چگونه به والدین کودکان استثنایی در مدیریت استرس و بهبود روابط خانوادگی کمک کند، نظام روانشناسی از کارفرمایان بالقوه این رشته است.
بازار کار رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه تشخیص و درمان اختلالات یادگیری (نارساخوانی، نارسانویسی و نارسایی در محاسبات ریاضی) رو به گسترش است، چرا که این اختلالات در بین دانشآموزان شایع است و برای تشخیص و درمان آنها به روانشناسان متخصص در اختلالات یادگیری نیاز دارند و یک روانشناس اختلالات یادگیری موفق میداند چگونه با استفاده از آزمونهای تشخیصی و روشهای درمانی مانند آموزش چندحسی، به دانشآموزان در غلبه بر مشکلات خواندن و نوشتن کمک کند، آموزش و پرورش استثنایی از کارفرمایان این حوزه است.
چارت دروس رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در سال اول تحصیل شامل دروس مبانی روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی و طبقهبندی و علل انواع ناتواناییها (عقب ماندگی ذهنی، اوتیسم، نابینایی و ناشنوایی) است، به طوری که دانشجویان با مفاهیم پایهای مانند ناتوانی، معلولیت، استثنایی و نیازهای ویژه آشنا میشوند و علل ارثی، محیطی و پیش از تولد انواع ناتواناییها را فرا میگیرند، این دو حوزه بنیان اصلی ورود به مباحث تخصصیتر روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی را بنا میگذارند.
چارت دروس رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی شامل ارزیابی روانشناختی و تشخیص اختلالات رشدی و رفتاری (انواع تستهای هوش، استعداد و رشد) میشود، زیرا این درس به بررسی روشهای ارزیابی کودکان با نیازهای ویژه با استفاده از تستهای هوش مانند وکسلر و تستهای رشد و اختلالات یادگیری میپردازد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه با استفاده از این ابزارها، نمایه تواناییهای شناختی کودک را ترسیم کنند و نقاط قوت و ضعف او را شناسایی نمایند، ارزیابی یک کودک با استفاده از مقیاس وکسلر کودکان و طراحی برنامه آموزشی فردی هدف اصلی این درس است.
چارت دروس رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی درس برنامه آموزشی فردی (IEP) و روشهای تدریس تطبیقی برای کودکان با نیازهای ویژه را نیز دارد، چرا که دانشجویان یاد میگیرند چگونه بر اساس نتایج ارزیابی، یک برنامه آموزشی متناسب با تواناییها و نیازهای هر کودک طراحی کنند و با مفاهیمی مانند تطبیق برنامه درسی، روشهای تدریس مستقیم و تحلیل رفتار کاربردی آشنا میشوند، طراحی یک IEP برای یک کودک مبتلا به اختلال یادگیری و تنظیم اهداف کوتاه مدت و بلند مدت بخش دشوار این واحد درسی است.
چارت دروس رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی به توانبخشی و مداخلات به هنگام برای کودکان با نیازهای ویژه و آموزش مهارتهای زندگی و اجتماعی اختصاص دارد، زیرا این درس قدرت تحلیل روشهای توانبخشی شناختی، آموزش مهارتهای خودیاری و اجتماعی به کودکان با نیازهای ویژه را میدهد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه مهارتهای زندگی روزمره (لباس پوشیدن، غذا خوردن و بهداشت فردی) را به کودکان کم توان ذهنی و اوتیسم آموزش دهند، طراحی یک برنامه آموزش مهارتهای اجتماعی برای کودک مبتلا به اوتیسم و استفاده از روش داستانهای اجتماعی یکی از تمرینهای عملی این درس است.
چارت دروس رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی شامل خانواده و کودکان استثنایی و مشاوره به والدین و آموزش آنها در مدیریت رفتار کودک است، به طوری که دانشجویان با چالشهای والدین کودکان استثنایی (استرس، افسردگی و فرسودگی) و روشهای آموزش مهارتهای فرزندپروری به آنها آشنا میشوند و توانایی برگزاری جلسات مشاوره و آموزش گروهی برای والدین را به دست میآورند، طراحی یک برنامه آموزش والدین برای مدیریت رفتارهای چالشبرانگیز در کودکان مبتلا به اختلال نافرمانی مقابلهجویانه (ODD) بخش پایانی این واحد درسی است.
چارت دروس رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی بر پژوهش و نگارش پایاننامه در یک مسئله عینی از نظام آموزش و توانبخشی کودکان استثنایی ایران تاکید دارد، زیرا دانشجویان در ترم آخر باید موضوعی مانند بررسی اثربخشی روش تحلیل رفتار کاربردی بر کاهش رفتارهای کلیشهای در کودکان اوتیسم یا تحلیل رابطه بین سبکهای فرزندپروری و پیشرفت تحصیلی دانشآموزان کم توان ذهنی را با استفاده از روشهای علمی بررسی کنند و این پروژه میتواند به ارائه راهکارهای عملی برای بهبود کیفیت خدمات آموزشی و توانبخشی به کودکان با نیازهای ویژه در کشور منجر شود، ارائه پایاننامه آخرین گام تحصیلی در این رشته است.
آینده شغلی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در دهه آینده به دلیل افزایش آگاهی عمومی از حقوق معلولان و بهبود روشهای تشخیص زودهنگام اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا آمارها نشان میدهد که حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد از کودکان و نوجوانان به نوعی با نیازهای ویژه مواجه هستند و برای آموزش و توانبخشی به متخصصان این رشته نیاز دارند و ظهور فناوریهای نوین مانند درمان مبتنی بر واقعیت مجازی و اپلیکیشنهای آموزشی برای کودکان استثنایی فرصتهای جدیدی را برای روانشناسان و مربیان ایجاد کرده است، حل این چالشها بدون افرادی که در روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی تخصص دارند ممکن نیست.
آینده شغلی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه فناوریهای کمکی و طراحی نرمافزارهای آموزشی ویژه کودکان نابینا و ناشنوا بسیار روشن است، زیرا شرکتهای فناوری برای تولید نرمافزارهایی که با خط بریل و زبان اشاره کار کنند به روانشناسانی نیاز دارند که با نیازهای آموزشی این کودکان آشنا باشند و یک طراح فناوری کمکی موفق میداند چگونه نرمافزار آموزشی را به گونهای طراحی کند که برای کودک نابینا قابل استفاده باشد، مرکز توسعه فناوری اطلاعات از متخصصان این حوزه دعوت به همکاری میکند.
آینده شغلی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه توانبخشی زودهنگام نوزادان در معرض خطر و غربالگری اختلالات رشدی در بدو تولد و دوران شیرخوارگی دیده میشود، زیرا بسیاری از اختلالات مانند کم توانی ذهنی و اوتیسم اگر زودهنگام تشخیص داده شوند قابل مداخله و بهبود هستند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند در بیمارستانها و مراکز بهداشتی به غربالگری و مداخله زودهنگام نوزادان پرخطر بپردازند، وزارت بهداشت از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه آموزش فراگیر (تلفیق) و مشاوره به مدارس عادی برای پذیرش دانشآموزان با نیازهای ویژه اهمیت دارد، زیرا قانون حمایت از حقوق معلولان، آموزش فراگیر را الزامی کرده است و مدارس عادی برای تطبیق برنامه درسی و فضای فیزیکی با نیازهای این دانشآموزان به روانشناسان متخصص نیاز دارند، وزارت آموزش و پرورش از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در مشاوره به سازمانهای دولتی و خصوصی برای طراحی فضاهای شهری دوستدار کودکان با نیازهای ویژه (مدارس، پارکها و وسایل نقلیه عمومی قابل دسترس) دیده میشود، زیرا کودکان با نیازهای ویژه برای مشارکت اجتماعی به زیرساختهای مناسب نیاز دارند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند در این پروژهها به عنوان مشاور مشارکت کنند، شهرداریها از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در سازمانهای بینالمللی مانند یونیسف و سازمان جهانی بهداشت و یونسکو قابل پیشبینی است، زیرا این سازمانها برای تدوین برنامههای آموزش فراگیر و توانبخشی کودکان با نیازهای ویژه در کشورهای در حال توسعه به روانشناسان متخصص نیاز دارند و فارغالتحصیلان برجسته این رشته میتوانند در این نهادها به عنوان کارشناس آموزش و توانبخشی کودکان استثنایی مشغول به کار شوند، یونیسف از کارفرمایان این رشته است.
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مناسب چه کسانی است
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی برای افرادی مناسب است که به کودکان با نیازهای ویژه علاقه دارند و کسانی که از کمک به این کودکان برای شکوفایی استعدادهایشان و بهبود کیفیت زندگی آنها لذت میبرند، این افراد همیشه به دنبال راهی برای آموزش مهارتهای زندگی به کودکانی هستند که دیگران آنها را ناتوان میپندارند و از دیدن پیشرفت یک کودک اوتیستیک در مهارتهای ارتباطی لذت میبرند.
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که به صبر و حوصله و شکیبایی فوقالعاده نیاز دارند و از کار با کودکانی که نیازهای ویژه دارند و گاه رفتارهای چالشبرانگیز از خود نشان میدهند لذت میبرند، این دسته از افراد همیشه میپرسند چگونه میتوان به یک کودک کم توان ذهنی خواندن و نوشتن آموخت یا چگونه میتوان به یک کودک نابینا مهارتهای جهتیابی در فضا را آموزش داد.
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که از مطالعه روشهای آموزشی ویژه و توانبخشی و دیدن معجزه یادگیری در کودکان با نیازهای ویژه لذت میبرند و افرادی که میتوانند ساعتها صرف طراحی یک برنامه آموزشی فردی برای یک کودک خاص کنند تا کوچکترین پیشرفت را در او مشاهده کنند، آنها از گرهگشایی از معماهای پیچیده ذهن کودک استثنایی لذت میبرند و دقت و صبر دو ویژگی کلیدی برای موفقیت در این رشته است.
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که ذهنیت مدافع حقوق کودکان معلول دارند و کسانی که میتوانند با خانوادههای کودکان استثنایی همدلی کنند و آنها را در مسیر دشوار تربیت و توانبخشی فرزندشان همراهی کنند، آنها به راحتی با والدینی که از مشکلات فرزندشان خسته و ناامید شدهاند ارتباط برقرار میکنند و ذهن همدل و دلسوز یک سرمایه بزرگ برای دانشجوی این رشته است.
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مناسب چه کسانی است؟ افراد خلاقی که به دنبال روشهای نوین آموزشی و توانبخشی و طراحی ابزارهای کمک آموزشی ویژه هستند و کسانی که میتوانند با خلاقیت خود، راههای جدیدی برای آموزش مفاهیم دشوار به کودکان با نیازهای ویژه پیدا کنند، آنها میدانند که بزرگترین پیشرفتها در آموزش کودکان استثنایی توسط معلمان و روانشناسان خلاقی رقم خورده است که راههای تازه را پیدا کردند و خلاقیت یک ترکیب برنده در این عرصه است.
رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که به عدالت اجتماعی و برابری فرصتهای آموزشی برای همه کودکان (از جمله کودکان با نیازهای ویژه) علاقه دارند و افرادی که میخواهند با نقش خود در عرصه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی، به کاهش تبعیض و افزایش دسترسی کودکان معلول به آموزش و توانبخشی با کیفیت کمک کنند، آنها از دیدن کودکانی که به دلیل نبود امکانات مناسب از تحصیل بازمیمانند رنج میبرند، این رشته به آنها ابزار میدهد تا گامهای موثری در جهت تحقق عدالت آموزشی برای همه کودکان بردارند.
فارغالتحصیل رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در چه کارهایی میتواند شاغل شود
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی به فارغالتحصیل خود امکان همکاری با آموزش و پرورش استثنایی را میدهد، به طوری که او میتواند به عنوان روانشناس و مربی در مدارس استثنایی (مدارس کم توان ذهنی، نابینایان و ناشنوایان) مشغول به کار شود و به ارزیابی و آموزش دانشآموزان با نیازهای ویژه بپردازد و برنامههای آموزشی فردی برای آنها طراحی کند، آموزش و پرورش استثنایی از کارفرمایان اصلی این رشته محسوب میشود.
فارغالتحصیل رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او در مراکز توانبخشی و کلینیکهای تخصصی کاردرمانی و گفتاردرمانی به عنوان روانشناس کودکان استثنایی استخدام میشود و میتواند به ارزیابی و درمان کودکان مبتلا به اوتیسم، کم توانی ذهنی، اختلالات یادگیری و بیش فعالی بپردازد و با تیم توانبخشی همکاری کند، سازمان بهزیستی از بزرگترین کارفرمایان فارغالتحصیلان روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی است.
فارغالتحصیل رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ این افراد در مراکز تخصصی اوتیسم و اختلالات طیف اوتیسم به عنوان روانشناس و مربی رفتار فعالیت میکنند و مشاوره به والدین در مورد روشهای مدیریت رفتار و آموزش مهارتهای ارتباطی به کودکان اوتیستیک نیز یک گزینه تخصصی است، انجمن اوتیسم ایران از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او در مراکز اختلالات یادگیری و مدارس عادی (طرح تلفیقی) به عنوان متخصص تشخیص و درمان اختلالات یادگیری استخدام میشود و میتواند به دانشآموزان مبتلا به نارساخوانی، نارسانویسی و نارسایی در محاسبات ریاضی خدمات تشخیصی و درمانی ارائه دهد و با معلمان در تطبیق برنامه درسی همکاری کند، وزارت آموزش و پرورش از کارفرمایان این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ این افراد در مراکز مشاوره خانواده و کلینیکهای روانشناسی کودک به عنوان روانشناس خانواده و مشاور والدین کودکان استثنایی فعالیت میکنند و میتوانند به والدین در مدیریت استرس، بهبود روابط خانوادگی و یادگیری روشهای تربیتی مؤثر کمک کنند و جلسات آموزش گروهی برای والدین برگزار نمایند، نظام روانشناسی از کارفرمایان این بخش هستند.
فارغالتحصیل رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او میتواند در سازمان بهزیستی و مراکز حمایت از کودکان کار و کودکان بیسرپرست به عنوان روانشناس کودکان با نیازهای ویژه مشغول به کار شود و به ارزیابی و توانبخشی کودکانی که علاوه بر محرومیت اجتماعی، دارای ناتوانیهای رشدی نیز هستند بپردازد و برنامههای مداخله زودهنگام برای آنها طراحی کند، سازمان بهزیستی از کارفرمایان این حوزه هستند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در داخل ایران
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در مقطع ارشد دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی و دانشگاه تهران و دانشگاه علامه طباطبائی تدریس میشود، به طوری که دانشگاه علوم توانبخشی با گرایش روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی از قطبهای اصلی این رشته محسوب میگردد و دانشگاه آزاد علوم و تحقیقات نیز با گرایش روانشناسی و آموزش کودکان با نیازهای ویژه از قطبهای دیگر هستند، متقاضیان باید از طریق آزمون کارشناسی ارشد رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی وارد این دوره شوند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در داخل ایران نیازمند رتبه خوب کنکور و آشنایی با مبانی روانشناسی تحولی و روشهای سنجش و تشخیص است و دانشگاه آزاد اسلامی نیز در واحد علوم و تحقیقات این رشته را با رویکرد کاربردی و مهارتمحور ارائه میدهد، دانشگاه آزاد گزینه مناسبی برای کسانی است که رتبه عالی نمیآورند اما سابقه کار با کودکان استثنایی در مراکز توانبخشی دارند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در داخل ایران تا مقطع دکتری در دانشگاههای بزرگ امکانپذیر است، زیرا دانشجویان دکتری معمولاً روی موضوعاتی مانند بررسی اثربخشی روش تحلیل رفتار کاربردی بر رفتارهای کلیشهای کودکان اوتیسم یا طراحی مدل بومی آموزش مهارتهای اجتماعی برای کودکان کم توان ذهنی تحقیق میکنند و دوره دکتری بین ۴ تا ۶ سال طول میکشد، فارغالتحصیلان دکتری میتوانند وارد بازار کار تدریس در دانشگاهها شوند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در داخل ایران گرایشهای متنوعی دارد، به طوری که روانشناسی و آموزش کودکان کم توان ذهنی، کودکان نابینا و ناشنوا، کودکان دارای اختلالات یادگیری و کودکان اوتیسم از شاخههای محبوب این رشته هستند، دانشجویان میتوانند بر اساس علاقه شغلی و پژوهشی خود یکی از این گرایشها را انتخاب کنند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در داخل ایران نیازمند نوشتن پروپوزال قوی و ارائه نمونهای از توانایی طراحی یک برنامه آموزشی فردی است، زیرا استادان راهنما معمولاً روی مسائل عینی و حلنشده در نظام آموزش و توانبخشی کودکان استثنایی ایران مانند بررسی اثربخشی روشهای آموزشی مبتنی بر فناوری کمکی بر یادگیری کودکان نابینا یا تحلیل موانع اجرای طرح تلفیقی در مدارس عادی تاکید دارند و پروپوزال باید با استناد به منابع معتبر و روشهای علمی تهیه شود، موضوعات مرتبط با اوتیسم و اختلالات یادگیری شانس بیشتری برای پذیرش دارند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در داخل ایران فرصت همکاری با پژوهشکده کودکان استثنایی و مرکز تحقیقات توانبخشی عصبی را میدهد، زیرا فارغالتحصیلان دکتری میتوانند عضو هیئت علمی دانشگاهها یا پژوهشگر در این مراکز شوند و مراکز پژوهشی به متخصصان سطح بالا در حوزه روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی و توانبخشی نیاز دارند، این مسیر شغلی از امنیت علمی نسبتاً خوبی برخوردار است.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در خارج ایران
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در دانشگاههای آمریکا، بریتانیا و کانادا بسیار معتبر تدریس میشود، به طوری که دانشگاه وندربیلت و دانشگاه کانزاس و دانشگاه کالج لندن از قطبهای اصلی آموزش و توانبخشی کودکان استثنایی در جهان هستند و دانشگاههای ییل و دانشگاه تورنتو در زمینه اوتیسم و اختلالات رشدی شهرت جهانی دارند، این دانشگاهها هر ساله دانشجویان بینالمللی جذب میکنند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در خارج ایران مستلزم مدرک زبان انگلیسی پیشرفته (آیلتس ۶.۵ یا ۷) و آشنایی با مبانی روانشناسی تحولی و روشهای تحقیق است و کمکهای تحصیلی دولتهای خارجی برای دانشجویان ایرانی جذابیت بالایی دارند، مدرک آیلتس آکادمیک ۷ و نمونه گزارش ارزیابی کودک برای اکثر دانشگاههای تراز اول الزامی است.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در خارج ایران فرصت کار در مراکز معتبر پژوهشی مانند مرکز ملی تحقیقات اوتیسم در دانشگاه کالیفرنیا دیویس را میدهد، زیرا فارغالتحصیلان خارج از کشور راحتتر در پروژههای بینالمللی مرتبط با مداخلات زودهنگام و توانبخشی کودکان استثنایی استخدام میشوند و این مراکز بودجههای کلانی برای پژوهش در زمینه اوتیسم و اختلالات یادگیری دارند، دانشآموختگان دانشگاههای معتبر شانس بیشتری برای همکاری با این مراکز دارند.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در خارج ایران نیازمند انگیزهنامه قوی و سابقه کارآموزی در مراکز توانبخشی یا مدارس استثنایی است، زیرا دانشگاههای اروپایی و آمریکایی به تجربه عملی در این حوزه اهمیت زیادی میدهند و انگیزهنامه شما باید نشان دهد کدام مسئله در نظام آموزش و توانبخشی کودکان استثنایی ایران را میخواهید بررسی کنید، همچنین باید توضیح دهید که چرا آن مسئله برای بهبود کیفیت زندگی کودکان با نیازهای ویژه اهمیت دارد.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در خارج ایران هزینههای بالایی دارد، به طوری که گرفتن کمک تحصیلی از دانشگاه یا بنیادهای علمی میتواند این هزینه را پوشش دهد و شهریه سالانه در دانشگاههای آمریکا و بریتانیا بین ۳۰ تا ۶۰ هزار دلار است، در کانادا شهریهها معمولاً پایینتر است اما اثبات تمکن مالی برای ویزا ضروری است.
ادامه تحصیل در رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در خارج ایران به شبکهسازی حرفهای و شرکت در کنفرانسهای معتبر جهانی کمک میکند، زیرا شرکت در این رویدادها فرصت شغلی فارغالتحصیلان را برای تدریس در دانشگاههای غربی و همکاری با مراکز پژوهشی بینالمللی افزایش میدهد و این ارتباطات میتوانند درهای اشتغال را به روی شما باز کنند.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی
روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی فرصتهای شغلی جدیدی در حوزه طراحی و تولید اپلیکیشنهای آموزشی ویژه کودکان با نیازهای ویژه ایجاد کرده است، به طوری که استارتاپهای فناوری برای تولید بازیهای آموزشی و نرمافزارهای تقویت مهارتهای شناختی به روانشناسانی نیاز دارند که با نیازهای آموزشی کودکان اوتیسم و کم توان ذهنی آشنا باشند و یک طراح اپلیکیشن آموزشی موفق میداند چگونه محتوای آموزشی را به گونهای طراحی کند که برای کودک با نیازهای ویژه جذاب و قابل فهم باشد، مرکز توسعه فناوری اطلاعات از متخصصان این حوزه دعوت به همکاری میکند.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه آموزش والدین کودکان با نیازهای ویژه و برگزاری کارگاههای توانمندسازی دیده میشود، زیرا والدین این کودکان به آموزش مهارتهای فرزندپروری و مدیریت رفتار نیاز دارند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند در مراکز مشاوره و انجمنهای حمایت از معلولان کارگاههای آموزشی برای والدین برگزار کنند، سازمان بهزیستی از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه مشاوره به سازندگان اسباببازی برای طراحی اسباببازیهای آموزشی مناسب کودکان با نیازهای ویژه دیده میشود، زیرا کودکان نابینا، ناشنوا و کم توان ذهنی به اسباببازیهایی نیاز دارند که با تواناییهای حسی و حرکتی آنها سازگار باشد و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند به طراحان اسباببازی در این زمینه مشاوره دهند، شرکتهای تولید اسباببازی از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه پژوهش در زمینه اثربخشی روشهای نوین توانبخشی و گزارشدهی به سیاستگذاران دیده میشود، زیرا سازمان بهزیستی و وزارت بهداشت برای تدوین برنامههای ملی توانبخشی و آموزش کودکان استثنایی به دادههای پژوهشی معتبر نیاز دارند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند در پروژههای پژوهشی ملی مشارکت کنند، پژوهشگاه علوم بهداشتی از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه طراحی و اجرای برنامههای توانبخشی از راه دور (تله توانبخشی) برای کودکان ساکن در مناطق دورافتاده دیده میشود، زیرا بسیاری از مناطق کشور به خدمات تخصصی توانبخشی دسترسی ندارند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند از طریق پلتفرمهای آنلاین به ارائه خدمات تشخیصی و آموزشی به این کودکان بپردازند، دانشگاه علوم توانبخشی از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته روانشناسی و آموزش کودکان استثنایی در حوزه آموزش و تربیت معلمان و مربیان مدارس عادی برای کار با دانشآموزان با نیازهای ویژه در کلاسهای تلفیقی دیده میشود، زیرا اجرای موفق طرح تلفیقی به معلمانی نیاز دارد که با ویژگیها و نیازهای آموزشی دانشآموزان استثنایی آشنا باشند و روانشناسان کودکان استثنایی میتوانند در مراکز تربیت معلم دورههای آموزشی برای معلمان برگزار کنند، وزارت آموزش و پرورش از کارفرمایان این حوزه است.