رشته باستانسنجی
رشته باستانسنجی به مطالعه علمی آثار باستانی و میراث فرهنگی با استفاده از روشهای تجربی و ابزارهای علوم پایه مانند شیمی، فیزیک، زمینشناسی و زیستشناسی میپردازد و نشان میدهد که چگونه میتوان با آنالیز شیمیایی و فیزیکی اشیاء تاریخی، به اطلاعاتی درباره جنس، قدمت، اصالت و روش ساخت آنها دست یافت، همچنین به ما یاد میدهد که چرا یک شیء تاریخی اصیل است یا جعلی و در نهایت این دانش به تربیت متخصصانی کمک میکند که بتوانند در پژوهشکدههای حفاظت و مرمت، موزهها، آزمایشگاههای سالیابی و مراکز پژوهشی باستانشناسی به آنالیز مواد باستانی، تاریخگذاری اشیاء و شناسایی ترکیبات به کار رفته در آثار تاریخی بپردازند.
معرفی رشته باستانسنجی بدون شناخت تفاوت میان شاخههای اصلی آن مانند زمینباستانشناسی، فلزباستانشناسی، سفالنگاری، آرکئوبوتانیک و سالیابی ایزوتوپی امکانپذیر نیست، زیرا هر یک از این شاخهها به جنبه خاصی از مطالعه علمی آثار باستانی میپردازد و هر دانشجوی این رشته برای موفقیت نیاز به تسلط بر شیمی تجزیه، فیزیک، زمینشناسی و روشهای آنالیز دستگاهی دارد، پس باستانسنجی مانند پلی میان علوم انسانی و علوم پایه است که با زبان اعداد و فرمولها، رازهای گذشتگان را کشف میکند.
معرفی رشته باستانسنجی شما را با مفاهیمی مانند آنالیز دستگاهی، طیفسنجی، کروماتوگرافی، پراش اشعه ایکس، میکروسکوپ الکترونی، سالیابی کربن ۱۴ و ترمولومینسانس آشنا میکند، چرا که آنالیز دستگاهی روش اصلی برای شناسایی ترکیبات شیمیایی اشیاء باستانی است و سالیابی کربن ۱۴ قدمت مواد آلی مانند چوب و استخوان را تعیین میکند و ترمولومینسانس برای تاریخگذاری سفال و سرامیک به کار میرود و بدون آشنایی با این مفاهیم، ورود به بازار کار باستانسنجی غیرممکن خواهد بود.
معرفی رشته باستانسنجی به روشهای نمونهبرداری استاندارد از اشیاء باستانی و آمادهسازی آنها برای آنالیز آزمایشگاهی اشاره دارد، زیرا متخصصان این حوزه برای به دست آوردن نتایج دقیق باید بدانند چگونه از آثار تاریخی بدون آسیب رساندن به آنها نمونه برداری کنند و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه با استفاده از ابزارهای دقیق و رعایت اصول اخلاقی، ذرهای از یک سفال یا فلز باستانی را جدا کرده و برای آنالیزهای شیمیایی و فیزیکی آماده سازند، این روشها به متخصصان باستانسنجی کمک میکند تا اطلاعات ارزشمندی از اشیاء تاریخی استخراج کنند بدون اینکه به آنها آسیب بزنند.
معرفی رشته باستانسنجی ارتباط تنگاتنگی با شیمی، فیزیک، زمینشناسی، زیستشناسی، باستانشناسی و مرمت آثار تاریخی دارد، زیرا این حوزهها در مباحثی مانند شناسایی ترکیبات فلزات باستانی، کانیشناسی سنگها و خاکها، تحلیل بقایای استخوانی و گیاهی و تشخیص مواد به کار رفته در اشیاء تاریخی با یکدیگر همپوشانی دارند و تفاوت اصلی در این است که باستانسنجی بر کاربرد روشهای علمی برای پاسخ به سوالات باستانشناسی تمرکز دارد، در حالی که باستانشناسی سنتی بر مطالعه بافت و زمینه فرهنگی آثار متمرکز است.
معرفی رشته باستانسنجی در دانشگاههای بزرگ ایران مانند دانشگاه هنر اسلامی تبریز و دانشگاه هنر اصفهان تدریس میشود، به طوری که دانشگاه هنر اسلامی تبریز قدیمیترین و معتبرترین گروه باستانسنجی را در ایران دارد و در سال ۱۳۹۱ برای اولین بار در کشور دانشجو پذیرفت و دانشگاه هنر اصفهان به عنوان دومین مرکز آموزشی در مقطع کارشناسی ارشد اقدام به پذیرش دانشجو نموده است ، متقاضیان ورود به این رشته معمولاً از میان فارغالتحصیلان رشتههای باستانشناسی، مرمت، شیمی، زمینشناسی، فیزیک و مهندسی مواد با علاقه به علوم پایه و میراث فرهنگی اقدام میکنند.
بازار کار رشته باستانسنجی
باستانسنجی در بازار کار ایران به عنوان یکی از رشتههای میانرشتهای و تخصصی در پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی و سازمان میراث فرهنگی شناخته میشود و مهارت آنالیز علمی مواد باستانی و سالیابی آثار در این نهادها بسیار ارزشمند است و پژوهشکده حفاظت و مرمت و سازمان میراث فرهنگی از جمله کارفرمایان اصلی این رشته هستند، این نهادها برای تعیین اصالت اشیاء تاریخی، شناسایی ترکیبات مواد به کار رفته و تاریخگذاری دقیق آثار به تخصص فارغالتحصیلان باستانسنجی نیاز مبرم دارند.
بازار کار رشته باستانسنجی در موزههای بزرگ کشور برای حفاظت و نگهداری از اشیاء تاریخی بسیار پررنگ است، چرا که موزهها برای تشخیص وضعیت آسیبپذیری آثار و انتخاب روش مناسب مرمت به کارشناسانی نیاز دارند که با آنالیز علمی مواد باستانی آشنا باشند و یک متخصص موفق میداند چگونه با نمونهبرداری و آنالیز شیمیایی، نوع فلز و میزان خوردگی یک سکه باستانی را تعیین کند، موزه ملی ایران از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
بازار کار رشته باستانسنجی شامل همکاری با آزمایشگاههای سالیابی و مراکز آنالیز مواد مانند آزمایشگاه کربن ۱۴ پژوهشکده حفاظت و مرمت میشود، زیرا این مراکز برای تاریخگذاری اشیاء آلی مانند چوب، استخوان، زغال و پارچه و همچنین سفال و سرامیک به متخصصان ماهر نیاز دارند و یک کارشناس موفق میداند چگونه نمونه را برای آنالیز کربن ۱۴ آماده کرده و نتایج را تفسیر کند، پژوهشکده حفاظت و مرمت از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
بازار کار رشته باستانسنجی در حوزه تعیین اصالت اشیاء تاریخی و مبارزه با قاچاق آثار فرهنگی نیز دیده میشود، به گونهای که نیروی انتظامی و گمرک برای تشخیص آثار اصیل از تقلبی به کارشناسانی نیاز دارند که با روشهای آنالیز علمی و شناسایی مواد آشنا باشند و یک متخصص موفق میداند چگونه با آنالیز ترکیبات شیمیایی یک شیء، اصالت یا جعلی بودن آن را اثبات کند، پلیس مبارزه با قاچاق کالا از کارفرمایان این بخش هستند.
بازار کار رشته باستانسنجی به دانشگاهها و مراکز آموزش عالی برای تدریس و پژوهش نیز راه پیدا کرده است، زیرا با توجه به نوپا بودن این رشته در کشور، نیاز به اساتید و پژوهشگران متخصص در زمینه باستانسنجی بسیار احساس میشود و یک استاد موفق میداند چگونه با پروژههای عملی و کارگاههای آزمایشگاهی، دانشجویان را با روشهای علمی مطالعه آثار باستانی آشنا کند، دانشگاه هنر اسلامی تبریز از کارفرمایان بالقوه این رشته است.
بازار کار رشته باستانسنجی در حوزه مشاوره به شرکتهای معدنی و اکتشافی برای شناسایی معادن باستانی و تکنیکهای استخراج در گذشته رو به گسترش است، چرا که مطالعه معدنکاری کهن میتواند اطلاعات ارزشمندی برای اکتشافات جدید فراهم کند و شرکتهای معدنی برای بهرهگیری از این دانش به باستانسنجها نیاز دارند، سازمان زمینشناسی از کارفرمایان این حوزه است.
چارت دروس رشته باستانسنجی
باستانسنجی در سال اول تحصیل شامل دروس مبانی شیمی تجزیه و فیزیک پایه و زمینشناسی عمومی است، به طوری که دانشجویان با اصول و روشهای آنالیز شیمیایی، قوانین فیزیک حاکم بر مواد و شناسایی انواع کانیها و سنگها آشنا میشوند و همچنین با اصول و مبانی باستانشناسی و مرمت آثار تاریخی آشنا میشوند، این حوزههای پایه بنیانهای اصلی ورود به مباحث تخصصیتر باستانسنجی را بنا میگذارند.
چارت دروس رشته باستانسنجی شامل دروس روشهای آنالیز دستگاهی و طیفسنجی و کروماتوگرافی میشود، زیرا این درس به دانشجویان مهارت کار با دستگاههایی مانند طیفسنج جذب اتمی، طیفسنج مادون قرمز و کروماتوگراف گازی را برای شناسایی ترکیبات مواد باستانی آموزش میدهد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه با استفاده از این دستگاهها، نوع فلز به کار رفته در یک شیء تاریخی یا نوع رنگدانه یک نقاشی دیواری را تعیین کنند، آنالیز یک نمونه سفال باستانی برای تعیین ترکیبات و منشأ آن هدف اصلی این درس است.
چارت دروس رشته باستانسنجی درس سالیابی رادیوکربن و ترمولومینسانس و روشهای تاریخگذاری مطلق را نیز دارد، چرا که دانشجویان یاد میگیرند چگونه قدمت مواد آلی با استفاده از کربن ۱۴ و قدمت سفال و سرامیک با استفاده از ترمولومینسانس را تعیین کنند و با مفاهیمی مانند نیمه عمر، منحنی کالیبراسیون و خطاهای تاریخگذاری آشنا میشوند، محاسبه قدمت یک نمونه چوب با استفاده از روش کربن ۱۴ و تفسیر نتایج بخش دشوار این واحد درسی است.
چارت دروس رشته باستانسنجی به دروس کانیشناسی و پتروگرافی آثار سنگی و سفالی اختصاص دارد، زیرا این درس قدرت تحلیل ساختار کانیشناسی سنگها و سفالهای باستانی را با استفاده از میکروسکوپ پلاریزان و پراش اشعه ایکس میدهد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه با مطالعه مقاطع نازک سفال و سنگ، نوع مواد اولیه، روش ساخت و منشأ آنها را تعیین کنند، تهیه یک مقطع نازک از یک نمونه سفال و بررسی آن زیر میکروسکوپ پلاریزان یکی از تمرینهای عملی این درس است.
چارت دروس رشته باستانسنجی شامل دروس زیستباستانشناسی و آنالیز بقایای استخوانی و گیاهی است، به طوری که دانشجویان با روشهای مطالعه استخوانهای انسانی و حیوانی و بقایای گیاهی به دست آمده از کاوشهای باستانشناسی آشنا میشوند و توانایی تعیین گونه، سن، جنس و رژیم غذایی اجدادمان را به دست میآورند، آنالیز یک نمونه استخوان برای تعیین گونه جانور و شرایط زیست محیطی آن بخش عملی این واحد درسی است.
چارت دروس رشته باستانسنجی بر پژوهش و نگارش پایاننامه در یک مسئله عینی از باستانسنجی در ایران تاکید دارد، زیرا دانشجویان در ترم آخر باید موضوعی مانند مطالعه ترکیبات فلزات به کار رفته در اشیاء مکشوفه از یک محوطه تاریخی با استفاده از روش پیکسی (PIXE) یا منشأیابی سفالهای یک تپه باستانی با استفاده از آنالیز عنصری را با استفاده از روشهای آزمایشگاهی بررسی کنند و این پروژه میتواند به ارائه اطلاعات جدیدی در مورد تاریخ و فرهنگ ایران باستان منجر شود، ارائه پایاننامه آخرین گام تحصیلی در این رشته است.
آینده شغلی رشته باستانسنجی
باستانسنجی در دهه آینده به دلیل افزایش اهمیت حفاظت از میراث فرهنگی و رشد گردشگری تاریخی اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا موزهها و سازمانهای میراث فرهنگی برای نگهداری صحیح از آثار و ارائه اطلاعات دقیق به بازدیدکنندگان به متخصصان علمی نیاز دارند و ظهور روشهای آنالیز پیشرفته و غیرمخرب مانند فلورسانس اشعه ایکس قابل حمل و رادیوگرافی دیجیتال فرصتهای جدیدی را برای مطالعه آثار تاریخی بدون آسیب زدن به آنها ایجاد کرده است، حل این چالشها بدون افرادی که در باستانسنجی تخصص دارند ممکن نیست.
آینده شغلی رشته باستانسنجی در حوزه آنالیز غیرمخرب آثار تاریخی با استفاده از دستگاههای قابل حمل بسیار روشن است، زیرا این روشها به متخصصان اجازه میدهد بدون نمونهبرداری و آسیب به اثر، اطلاعات شیمیایی و ساختاری آن را به دست آورند و موزهها و مراکز حفاظت برای خرید و به کارگیری این دستگاهها و تفسیر دادههای آنها به باستانسنجهای ماهر نیاز دارند، پژوهشکده حفاظت و مرمت از متخصصان این حوزه دعوت به همکاری میکند.
آینده شغلی رشته باستانسنجی در حوزه مطالعه اشیاء غرق شده در دریا و حفاظت از آنها در برابر خوردگی دیده میشود، زیرا کشتیهای غرق شده و اشیاء موجود در آنها منبع ارزشمندی از اطلاعات تاریخی هستند و برای آنالیز و حفاظت از این اشیاء که سالها در آب شور دریا بودهاند به متخصصانی نیاز است که با شیمی خوردگی و روشهای حفاظت آشنا باشند، سازمان میراث فرهنگی از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته باستانسنجی در حوزه مطالعه نقاشیهای دیواری و بومهای تاریخی و شناسایی رنگدانههای به کار رفته در آنها اهمیت دارد، زیرا شناسایی رنگدانهها میتواند اطلاعاتی درباره منابع مواد اولیه و تکنیکهای نقاشی در دورههای مختلف تاریخی به دست دهد و مرمتگران و مورخان هنر برای تحلیل و حفاظت از این آثار به باستانسنجهای متخصص در آنالیز رنگدانهها نیاز دارند، موزه هنرهای معاصر از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته باستانسنجی در مشاوره به کاوشهای باستانشناسی برای انتخاب روشهای نمونهبرداری و اولویتبندی اشیاء برای آنالیز آزمایشگاهی دیده میشود، زیرا با توجه به هزینه بالای آنالیزهای دستگاهی، تعیین اینکه کدام اشیاء برای آنالیز ارزش بیشتری دارند بسیار مهم است و یک باستانسنج موفق میداند بر اساس شواهد ظاهری و بافت باستانی، اشیاء کلیدی را برای مطالعه انتخاب کند، پژوهشکده باستانشناسی از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته باستانسنجی در سازمانهای بینالمللی مانند یونسکو و مرکز بینالمللی مطالعه حفاظت و مرمت آثار فرهنگی (ICCROM) قابل پیشبینی است، زیرا این سازمانها برای حفاظت از میراث فرهنگی جهان و ارائه استانداردهای بینالمللی در این زمینه به کارشناسان ارشد باستانسنجی نیاز دارند و فارغالتحصیلان برجسته این رشته میتوانند در این نهادها به عنوان کارشناس حفاظت علمی مشغول به کار شوند، یونسکو از کارفرمایان این رشته است.
رشته باستانسنجی مناسب چه کسانی است
باستانسنجی برای افرادی مناسب است که هم به علوم پایه (شیمی، فیزیک، زمینشناسی) و هم به تاریخ و فرهنگ و تمدن ایران باستان علاقه دارند و از تلفیق این دو حوزه برای حل معماهای تاریخی لذت میبرند، این افراد همیشه به دنبال فهم این هستند که اجداد ما چگونه فلزات را ذوب میکردند یا چه رنگدانههایی در نقاشیهای غارها به کار میرفته است و از کار در آزمایشگاه و کارگاههای کاوش لذت میبرند.
رشته باستانسنجی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که دقت نظر و صبر و حوصله بالایی دارند و میتوانند ساعتها صرف آمادهسازی نمونهها و کار با دستگاههای آنالیز کنند و از این کار دقیق و زمانبر خسته نشوند، این دسته از افراد همیشه میپرسند چگونه میتوان از یک ذره کوچک سفال، اطلاعاتی درباره منشأ و قدمت آن به دست آورد و چه روشهایی برای آنالیز نمونههای میکروسکوپی وجود دارد.
رشته باستانسنجی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که علاقه زیادی به کار در آزمایشگاه و کار با دستگاههای پیشرفته مانند میکروسکوپ الکترونی، طیفسنجها و کروماتوگرافها دارند و از آنالیز دادهها و تفسیر نتایج لذت میبرند، آنها از گرهگشایی از معمای شیمیایی یک شیء باستانی و کشف راز آن لذت میبرند و مهارت کار با تجهیزات آزمایشگاهی و آنالیز دادهها یک ویژگی کلیدی برای موفقیت در این رشته است.
رشته باستانسنجی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که ذهنیت پژوهشگر و حل مسئله دارند و میتوانند با ترکیب دانش خود از علوم پایه و تاریخ، فرضیههایی درباره نحوه ساخت و منشأ اشیاء باستانی مطرح و آنها را با آزمایش اثبات کنند، آنها به راحتی از عهده طراحی یک پروژه تحقیقاتی برای مطالعه فلزات یک محوطه تاریخی برمیآیند و روحیه پژوهشی و کنجکاوی علمی یک سرمایه بزرگ برای دانشجوی این رشته است.
رشته باستانسنجی مناسب چه کسانی است؟ افراد دقیق و منظمی که تمام مراحل نمونهبرداری و آنالیز را با دقت ثبت و مستند میکنند و کسانی که میدانند کوچکترین خطا در آنالیز میتواند کل نتایج را بیاعتبار کند و اعتبار علمی پژوهش را خدشهدار سازد، آنها میدانند که دقت در ثبت مشاهدات و نتایج یک سرمایه بزرگ در این عرصه است.
رشته باستانسنجی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که به حفظ و احیای میراث فرهنگی و هویت تاریخی ایران متعهد هستند و افرادی که میخواهند با نقش خود در مطالعه علمی آثار باستانی، به درک بهتر و عمیقتر از تاریخ و تمدن ایران کمک کنند و از هویت تاریخی خود در برابر تحریفها و جعلهای تاریخی دفاع نمایند، آنها از دیدن یک شیء تاریخی که با علم باستانسنجی احیا و معرفی میشود و حقیقت تازهای از گذشته را فاش میکند لذت میبرند، این رشته به آنها ابزار میدهد تا گامهای موثری در جهت شناخت و حفاظت از میراث گرانبهای ایران بردارند.
فارغالتحصیل رشته باستانسنجی در چه کارهایی میتواند شاغل شود
باستانسنجی به فارغالتحصیل خود امکان همکاری با پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی را میدهد، به طوری که او میتواند به عنوان کارشناس آنالیز مواد باستانی در آزمایشگاههای این پژوهشکده مشغول به کار شود و به آنالیز نمونههای ارسالی از کاوشهای باستانشناسی و موزهها بپردازد و گزارشهای تحلیلی تهیه کند، پژوهشکده حفاظت و مرمت از کارفرمایان اصلی این رشته محسوب میشود.
فارغالتحصیل رشته باستانسنجی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او در سازمان میراث فرهنگی و گردشگری به عنوان کارشناس حفاظت علمی و تعیین اصالت اشیاء استخدام میشود و میتواند به ارزیابی اشیاء تاریخی خریداری شده یا کشف شده بپردازد و اصالت آنها را با روشهای علمی تأیید یا رد کند، سازمان میراث فرهنگی از بزرگترین کارفرمایان فارغالتحصیلان باستانسنجی است.
فارغالتحصیل رشته باستانسنجی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ این افراد در موزههای بزرگ مانند موزه ملی ایران و موزه هنرهای معاصر به عنوان کارشناس حفاظت پیشگیرانه فعالیت میکنند و با آنالیز شرایط محیطی و وضعیت اشیاء، راهکارهایی برای نگهداری بهینه و جلوگیری از تخریب آثار ارائه میدهند، موزه ملی ایران از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته باستانسنجی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او در آزمایشگاههای تخصصی سالیابی مانند آزمایشگاه کربن ۱۴ به عنوان کارشناس تاریخگذاری استخدام میشود و میتواند نمونههای آلی مانند زغال، استخوان و چوب را برای تعیین قدمت آنها آماده و آنالیز کند و نتایج را تفسیر نماید، پژوهشکده حفاظت و مرمت از کارفرمایان این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته باستانسنجی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ این افراد در شرکتهای مشاوره حفاظت از آثار تاریخی به عنوان مشاور علمی و کارشناس آنالیز فعالیت میکنند و میتوانند به پروژههای مرمت و حفاظت خصوصی خدمات علمی ارائه دهند و وضعیت اشیاء را قبل و بعد از مرمت آنالیز کنند، جامعه مرمتگران از کارفرمایان این بخش هستند.
فارغالتحصیل رشته باستانسنجی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او میتواند به عنوان استاد و مدرس باستانسنجی در دانشگاههای هنر و دانشکدههای حفاظت و مرمت استخدام شود و دانشجویان را با روشهای علمی مطالعه آثار باستانی، آنالیز دستگاهی و سالیابی آشنا کند و نسل آینده باستانسنجها و مرمتگران علمی را تربیت نماید، دانشگاه هنر اسلامی تبریز از کارفرمایان این حوزه هستند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در داخل ایران
باستانسنجی در مقطع ارشد دانشگاه هنر اسلامی تبریز و دانشگاه هنر اصفهان تدریس میشود، به طوری که این دو دانشگاه اصلیترین مراکز آموزشی این رشته در ایران هستند و هر دو در دو گرایش آلی و معدنی دانشجو میپذیرند و بر اساس سرفصل مصوب سال ۱۳۹۵ دانشجویان در این رشته تحصیل میکنند ، متقاضیان باید از طریق آزمون کارشناسی ارشد رشته باستانسنجی (کد رشته ۱۳۵۸) یا از طریق رشته مرمت اشیا تاریخی و فرهنگی وارد این دوره شوند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در داخل ایران نیازمند رتبه خوب کنکور و آشنایی کامل با مبانی شیمی، فیزیک و باستانشناسی است و دانشگاه آزاد اسلامی نیز در برخی واحدها با گرایشهای مرتبط با مرمت و حفاظت امکان ادامه تحصیل در این زمینه را فراهم کرده است، دانشگاه آزاد گزینه مناسبی برای کسانی است که رتبه عالی نمیآورند اما سابقه کار در آزمایشگاههای حفاظت و مرمت دارند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در داخل ایران تا مقطع دکتری با توجه به نوپا بودن این رشته، به صورت مستقیم ایجاد نشده است، اما دانشجویان و فارغالتحصیلان باستانسنجی میتوانند در مقطع دکتری رشتههای مرتبط مانند مرمت آثار تاریخی و فرهنگی و علوم باستانشناختی ادامه تحصیل دهند و دوره دکتری بین ۴ تا ۶ سال طول میکشد، فارغالتحصیلان دکتری میتوانند وارد بازار کار تدریس در دانشگاهها یا پژوهش در پژوهشکده حفاظت و مرمت شوند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در داخل ایران گرایشهای متنوعی دارد، به طوری که در مقطع ارشد دو گرایش آلی (مطالعه مواد آلی مانند چوب، پارچه، استخوان، رنگدانههای آلی) و معدنی (مطالعه سفال، فلز، شیشه، سنگ) در دانشگاههای تبریز و اصفهان ارائه میشود، دانشجویان میتوانند بر اساس علاقه شغلی و پژوهشی خود یکی از این گرایشها را انتخاب کنند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در داخل ایران نیازمند نوشتن پروپوزال قوی و آشنایی با مسائل روز باستانسنجی در ایران است، زیرا استادان راهنما معمولاً روی مسائل عینی مانند منشأیابی سفالهای مکشوفه از محوطههای باستانی ایران، مطالعه تکنیکهای فلزکاری کهن در ایران، شناسایی رنگدانههای به کار رفته در نسخ خطی و نقاشیهای دیواری، مطالعه بقایای گیاهی و استخوانی برای بازسازی اقلیم و رژیم غذایی گذشته تاکید دارند و پروپوزال باید با استناد به منابع معتبر و روشهای علمی تهیه شود، موضوعات مرتبط با فناوریهای کهن و منشأیابی شانس بیشتری برای پذیرش دارند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در داخل ایران فرصت همکاری با پژوهشکده حفاظت و مرمت آثار تاریخی-فرهنگی و پژوهشکده باستانشناسی سازمان میراث فرهنگی را میدهد، زیرا فارغالتحصیلان دکتری میتوانند عضو هیئت علمی دانشگاهها یا پژوهشگر در این مراکز شوند و مراکز پژوهشی به متخصصان سطح بالا در زمینه آنالیز آثار باستانی و سالیابی نیاز دارند، این مسیر شغلی از امنیت علمی نسبتاً خوبی برخوردار است.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در خارج ایران
باستانسنجی در دانشگاههای آلمان و انگلستان و فرانسه و ایتالیا بسیار معتبر تدریس میشود، به طوری که دانشگاه کالج لندن (UCL) با داشتن مرکز باستانسنجی مشهور، دانشگاه آکسفورد، دانشگاه هایدلبرگ و دانشگاه موتسلا و لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ از قطبهای اصلی این رشته در جهان هستند و دانشگاههای آلمان در زمینه فلزباستانشناسی و دانشگاههای انگلستان در زمینه روشهای سالیابی شهرت جهانی دارند، این دانشگاهها هر ساله دانشجویان بینالمللی جذب میکنند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در خارج ایران مستلزم مدرک زبان انگلیسی پیشرفته، رزومه قوی در زمینه علوم پایه و باستانشناسی و نمره بالا در دروس تخصصی است و کمکهای تحصیلی دانشگاههای آلمان و ایتالیا برای دانشجویان ایرانی جذابیت بالایی دارند، مدرک آیلتس آکادمیک ۶.۵ تا ۷ و سابقه کار در آزمایشگاههای آنالیز مواد برای اکثر دانشگاههای تراز اول الزامی است.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در خارج ایران فرصت کار در آزمایشگاههای بزرگ باستانسنجی اروپا و آمریکا و شرکت در پروژههای بینالمللی حفاظت از میراث فرهنگی را میدهد، زیرا این مراکز بودجههای کلانی برای پژوهش در زمینه حفاظت علمی از آثار تاریخی و توسعه روشهای آنالیز غیرمخرب دارند و فارغالتحصیلان دانشگاههای معتبر شانس بیشتری برای همکاری با این مراکز دارند، یونسکو و ICCROM از کارفرمایان این رشته هستند.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در خارج ایران نیازمند انگیزهنامه قوی و سابقه کارآموزی در موزهها یا آزمایشگاههای حفاظت و مرمت است، زیرا دانشگاههای خارجی به تجربه عملی در این حوزه اهمیت زیادی میدهند و انگیزهنامه شما باید نشان دهد کدام مسئله در باستانسنجی ایران را میخواهید حل کنید، همچنین باید توضیح دهید که چرا آن مسئله برای حفاظت از میراث فرهنگی و شناخت تاریخ ایران اهمیت دارد.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در خارج ایران هزینههای بالایی دارد، به طوری که گرفتن کمک تحصیلی از دانشگاه یا بنیادهای علمی میتواند این هزینه را پوشش دهد و شهریه سالانه در دانشگاههای انگلستان و آمریکا بین ۲۵ تا ۵۰ هزار پوند یا دلار است، در آلمان و ایتالیا شهریهها بسیار پایین یا رایگان است اما اثبات تمکن مالی برای ویزا ضروری است.
ادامه تحصیل در رشته باستانسنجی در خارج ایران به شبکهسازی حرفهای و شرکت در کنفرانسهای معتبر جهانی مانند کنفرانس بینالمللی باستانسنجی (ISA) و کنفرانس انجمن باستانسنجی آمریکا کمک میکند، زیرا شرکت در این رویدادها فرصت شغلی فارغالتحصیلان را برای کار در مراکز تحقیقاتی برتر جهان و موزههای بزرگ افزایش میدهد و این ارتباطات میتوانند درهای اشتغال را به روی شما باز کنند.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته باستانسنجی
باستانسنجی فرصتهای شغلی جدیدی در حوزه مطالعه و حفاظت از نسخ خطی و اسناد تاریخی ایجاد کرده است، به طوری که کتابخانههای ملی و آرشیوهای تاریخی برای شناسایی جوهرها، کاغذها و چرمهای به کار رفته در نسخ خطی و نیز تعیین قدمت و اصالت آنها به باستانسنجهای متخصص در آنالیز مواد آلی نیاز دارند و یک متخصص موفق میداند چگونه با آنالیز یک ذره جوهر، ترکیبات شیمیایی آن و دوره تاریخی تهیه آن را تعیین کند، سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از متخصصان این حوزه دعوت به همکاری میکند.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته باستانسنجی در حوزه مطالعه اشیاء چوبی تاریخی مانند درهای قدیمی، منبرها، صندوقها و مجسمههای چوبی دیده میشود، زیرا برای حفاظت از این اشیاء و تعیین گونه چوب و قدمت آنها به آنالیزهای علمی نیاز است و موزهها و اماکن تاریخی برای مطالعه اشیاء چوبی خود به باستانسنجهای متخصص نیاز دارند، سازمان میراث فرهنگی از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته باستانسنجی در حوزه مطالعه شیشههای باستانی و تعیین تکنیکهای ساخت و منشأ مواد اولیه آنها دیده میشود، زیرا شیشهگری یکی از صنایع مهم در ایران باستان بوده است و مطالعه شیشههای تاریخی میتواند اطلاعاتی درباره تبادلات تجاری و فناوریهای کهن به دست دهد، موزههای دارای مجموعه شیشههای تاریخی از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته باستانسنجی در حوزه مطالعه منسوجات تاریخی و تعیین نوع الیاف (پنبه، ابریشم، پشم)، رنگدانهها و روشهای بافت و قدمت آنها دیده میشود، زیرا پارچهها و فرشهای تاریخی بسیار آسیبپذیر هستند و حفاظت و مطالعه آنها نیازمند دانش تخصصی است، موزه فرش ایران از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته باستانسنجی در حوزه آموزش و تربیت نسل جدید باستانسنجها در دانشگاهها و مراکز علمی دیده میشود، زیرا کمبود استادان مجرب باستانسنجی در دانشگاههای کشور باعث شده است فارغالتحصیلان دکتری این رشته شانس بالایی برای جذب در هیئت علمی داشته باشند و یک استاد موفق میداند چگونه با استفاده از پروژههای عملی و کارگاههای آزمایشگاهی، عشق به کشف رازهای گذشته با روشهای علمی را در دانشجویان خود زنده کند و آنها را به باستانسنجهایی حرفهای تبدیل نماید، دانشگاه هنر اسلامی تبریز از کارفرمایان این حوزه است.