رشته فیتوشیمی
رشته فیتوشیمی به مطالعه ترکیبات شیمیایی موجود در گیاهان مانند آلکالوئیدها، فلاونوئیدها، ترپنوئیدها، فنولها و اسانسها میپردازد و نشان میدهد که چگونه میتوان این ترکیبات را از گیاهان استخراج، خالصسازی و شناسایی کرد و خواص دارویی و صنعتی آنها را بررسی نمود، همچنین به ما یاد میدهد که چرا برخی گیاهان سمی و برخی شفابخش هستند و در نهایت این دانش به تربیت متخصصانی کمک میکند که بتوانند در صنایع داروسازی، مکملهای غذایی، آرایشی و بهداشتی، اسانسسازی و مراکز تحقیقاتی به استخراج و شناسایی مواد مؤثره گیاهان بومی ایران برای تولید داروهای گیاهی و محصولات طبیعی بپردازند.
معرفی رشته فیتوشیمی بدون شناخت تفاوت میان خانوادههای اصلی ترکیبات طبیعی مانند آلکالوئیدها، فلاونوئیدها، ترپنوئیدها، کومارینها و گلیکوزیدها امکانپذیر نیست، زیرا هر یک از این خانوادهها خواص بیولوژیکی متفاوتی دارند و هر دانشجوی این رشته برای موفقیت نیاز به تسلط بر شیمی آلی، روشهای کروماتوگرافی و طیفسنجی دارد، پس فیتوشیمی مانند کلید ورود به گنجینه شیمیایی ارزشمند گیاهان عمل میکند که قرنها برای درمان بیماریها مورد استفاده قرار گرفتهاند.
معرفی رشته فیتوشیمی شما را با مفاهیمی مانند عصارهگیری، کروماتوگرافی، تخلیص، شناسایی ساختار و تعیین زیستفعالی آشنا میکند، چرا که عصارهگیری مرحله اول جداسازی ترکیبات از بافت گیاهی است و کروماتوگرافی روشی برای جداسازی مخلوطهای پیچیده به اجزای خالص میباشد و تخلیص فرآیند جداسازی یک ترکیب خاص از عصاره خام است و بدون آشنایی با این مفاهیم، ورود به بازار کار فیتوشیمی غیرممکن خواهد بود.
معرفی رشته فیتوشیمی به روشهای استخراج سبز و استفاده از حلالهای دوستدار محیط زیست برای جداسازی ترکیبات گیاهی اشاره دارد، زیرا متخصصان این حوزه برای تولید محصولات طبیعی باید روشهایی را به کار گیرند که کمترین آسیب را به محیط زیست و نیز به ترکیبات حساس گیاهی وارد کند و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه با استفاده از امواج فراصوت، مایکروویو و سیالات فوق بحرانی، ترکیبات گیاهی را با بازده بالاتر و در زمان کوتاهتری استخراج کنند، این روشها به متخصصان کمک میکند تا از حلالهای سمی کمتری استفاده کرده و محصولی سالمتر و طبیعیتر تولید کنند.
معرفی رشته فیتوشیمی ارتباط تنگاتنگی با شیمی آلی، زیستشناسی گیاهی، فارماکولوژی و علوم دارویی دارد، زیرا این حوزهها در مباحثی مانند سنتز ترکیبات طبیعی، فیزیولوژی گیاهان دارویی، اثر ترکیبات بر بدن انسان و فرمولاسیون داروهای گیاهی با یکدیگر همپوشانی دارند و تفاوت اصلی در این است که فیتوشیمی بر استخراج، شناسایی و خالصسازی ترکیبات گیاهی تمرکز دارد، در حالی که فارماکولوژی به بررسی اثر این ترکیبات بر موجودات زنده میپردازد.
معرفی رشته فیتوشیمی در دانشگاههای بزرگ ایران مانند دانشگاه تهران و دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه علوم پزشکی تهران تدریس میشود، به طوری که دانشگاه تهران قدیمیترین گروه فیتوشیمی و گیاهان دارویی را در ایران دارد و دانشگاه علوم پزشکی تهران با رویکرد تخصصی در استخراج مواد مؤثره گیاهان دارویی دورههای ممتازی برگزار میکند، متقاضیان ورود به این رشته معمولاً از میان فارغالتحصیلان رشته شیمی و داروسازی و زیستشناسی با علاقه به گیاهان و طب سنتی اقدام میکنند.
بازار کار رشته فیتوشیمی
فیتوشیمی در بازار کار ایران به عنوان یکی از رشتههای کلیدی در صنایع داروسازی گیاهی و تولید داروهای طبیعی شناخته میشود و مهارت استخراج و خالصسازی مواد مؤثره گیاهان در شرکتهای داروسازی گیاهی بسیار ارزشمند است و شرکت داروسازی گیاهی و شرکت تولید مواد مؤثره گیاهی از جمله کارفرمایان اصلی این رشته هستند، این نهادها برای تولید داروهای گیاهی استاندارد و جایگزین کردن آنها با داروهای شیمیایی پرعوارض به تخصص فارغالتحصیلان فیتوشیمی نیاز مبرم دارند.
بازار کار رشته فیتوشیمی در صنایع تولید اسانس و عطرسازی بسیار پررنگ است، چرا که این صنایع برای استخراج و فرموله کردن اسانسهای طبیعی از گلهایی مانند رز، یاس، لاله و اسطوخودوس و گیاهانی مانند نعناع و رزماری و مریم گلی به متخصصانی نیاز دارند که با روشهای تقطیر، استخراج با حلال و آنالیز اسانسها با دستگاه کروماتوگرافی گازی آشنا باشند و یک فیتوشیمیدان موفق میداند چگونه با تنظیم زمان و دمای تقطیر، اسانسی با بالاترین کیفیت و عطر دلخواه از گل محمدی استخراج کند، شرکت تولید اسانس از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
بازار کار رشته فیتوشیمی شامل همکاری با صنایع غذایی و تولید افزودنیهای طبیعی به عنوان کارشناس استخراج رنگها و آنتیاکسیدانهای طبیعی میشود، زیرا مصرف کنندگان به دنبال مواد غذایی با رنگهای طبیعی مانند زعفران، چغندر و زردچوبه به جای رنگهای سنتزی هستند و صنایع غذایی برای استخراج و تثبیت این رنگها و آنتیاکسیدانها به فیتوشیمیدانان ماهر نیاز دارند و یک کارشناس موفق میداند چگونه رنگ قرمز زرشک و زعفران را در برابر حرارت و نور خورشید پایدار کند، وزارت بهداشت از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
بازار کار رشته فیتوشیمی در حوزه تولید مکملهای غذایی و فرآوردههای طبیعی افزایش وزن و کاهش وزن و تقویت سیستم ایمنی نیز دیده میشود، به گونهای که شرکتهای تولید مکمل برای استانداردسازی عصارههای گیاهی و تعیین مقدار ماده مؤثره در هر کپسول به متخصصانی نیاز دارند که با روشهای کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا آشنا باشند و یک کارشناس موفق میداند چگونه میزان جینجرول در عصاره زنجبیل را اندازهگیری و برچسب محصول را بر اساس آن تنظیم کند، سازمان غذا و دارو از کارفرمایان این بخش هستند.
بازار کار رشته فیتوشیمی به مراکز تحقیقاتی طب سنتی و گیاهان دارویی نیز راه پیدا کرده است، زیرا این مراکز برای کشف ترکیبات جدید از گیاهان بومی ایران که در طب سنتی به آنها اشاره شده به فیتوشیمیدانان و محققان نیاز دارند و یک محقق موفق میداند چگونه با همکاری عطاران و افراد مسن بومی، گیاهان ناشناخته و کمتر شناخته شده را جمعآوری و آنالیز فیتوشیمیایی کند و ترکیبات جدید را کشف نماید، مرکز تحقیقات گیاهان دارویی از کارفرمایان بالقوه این رشته است.
بازار کار رشته فیتوشیمی در حوزه آموزش و پژوهش در دانشگاهها رو به گسترش است، چرا که با رشد صنایع گیاهان دارویی در کشور، نیاز به متخصصان آموزش دیده فیتوشیمی افزایش یافته و دانشگاهها به اساتید این رشته نیاز دارند و یک استاد موفق میداند چگونه با جمعآوری گیاهان از طبیعت و انجام آزمایشهای ساده در کلاس، دانشجویان را با دنیای شگفتانگیز ترکیبات طبیعی آشنا کند، وزارت علوم از کارفرمایان این حوزه است.
چارت دروس رشته فیتوشیمی
فیتوشیمی در سال اول تحصیل شامل دروس شیمی آلی و شیمی عمومی پیشرفته و مبانی گیاهان دارویی است، به طوری که دانشجویان با مفاهیم پایهای شیمی آلی مانند گروههای عاملی، ایزومری، واکنشهای سنتزی و مکانیسمها آشنا میشوند و سیستمهای ردهبندی گیاهان دارویی، اندامهای ذخیرهکننده مواد مؤثره و شرایط رویش آنها را فرا میگیرند، این دو حوزه بنیانهای اصلی ورود به مباحث تخصصیتر فیتوشیمی را بنا میگذارند.
چارت دروس رشته فیتوشیمی شامل دروس روشهای استخراج و کروماتوگرافی و تخلیص ترکیبات طبیعی میشود، زیرا این درس به دانشجویان مهارت انتخاب روش مناسب استخراج بر اساس نوع گیاه و ترکیب هدف و همچنین تکنیکهای کروماتوگرافی ستونی و لایه نازک و با کارایی بالا را آموزش میدهد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه یک عصاره خام را به اجزای خالص خود جدا کنند، استخراج یک ماده مؤثره از یک گیاه دارویی و تخلیص آن تا خلوص بالای نود و پنج درصد هدف اصلی این درس است.
چارت دروس رشته فیتوشیمی درس شناسایی ترکیبات طبیعی با روشهای طیفسنجی را نیز دارد، چرا که دانشجویان یاد میگیرند چگونه با استفاده از طیفهای زیر قرمز، فرابنفش، جرمی و تشدید مغناطیس هسته، ساختار یک ترکیب ناشناخته را تعیین کنند و با مفاهیمی مانند شیفت شیمیایی و ثابت جفت شدن و الگوی شکافت آشنا میشوند، تفسیر طیفهای تشدید مغناطیس هسته یک ماده طبیعی ناشناخته و تعیین فرمول ساختاری آن بخش دشوار این واحد درسی است.
چارت دروس رشته فیتوشیمی به دروس بیوشیمی و متابولیسم گیاهی اختصاص دارد، زیرا این درس قدرت تحلیل مسیرهای بیوسنتزی ترکیبات طبیعی در گیاهان را میدهد و دانشجویان یاد میگیرند که چگونه اسیدهای آمینه به آلکالوئیدها و مسیر استات به فلاونوئیدها و ترپنوئیدها تبدیل میشوند و عواملی مانند نور، دما و تنش بر تولید این ترکیبات تأثیر میگذارند، رسم مسیر بیوسنتزی یک آلکالوئید مانند مورفین از فنیل آلانین یکی از تمرینهای عملی این درس است.
چارت دروس رشته فیتوشیمی شامل دروس فارماکولوژی گیاهی و سم شناسی ترکیبات طبیعی است، به طوری که دانشجویان با اثرات دارویی و سمی ترکیبات گیاهی بر سیستمهای مختلف بدن انسان و حیوان آشنا میشوند و توانایی ارزیابی ایمنی عصارههای گیاهی را به دست میآورند، بررسی سمیت سلولی یک عصاره گیاهی بر روی سلولهای سرطانی با روش امتیتی بخش عملی این واحد درسی است.
چارت دروس رشته فیتوشیمی بر پژوهش و نگارش پروژه در یک مسئله عینی از فیتوشیمی ایران تاکید دارد، زیرا دانشجویان در ترم آخر باید موضوعی مانند استخراج و شناسایی ترکیبات ضد میکروبی یک گیاه بومی ایران مانند آویشن باغی یا مطالعه ترکیبات اسانس گیاه دارویی بومادران را با استفاده از روشهای استخراج و کروماتوگرافی و طیفسنجی بررسی کنند و این پروژه میتواند به کشف داروی جدید یا محصول طبیعی با ارزش افزوده بالا منجر شود، ارائه پروژه کارشناسی آخرین گام تحصیلی در این رشته است.
آینده شغلی رشته فیتوشیمی
فیتوشیمی در دهه آینده به دلیل بازگشت مردم جهان به طب سنتی و استفاده از داروهای طبیعی و کاهش عوارض جانبی نسبت به داروهای شیمیایی اهمیت بیشتری پیدا میکند، زیرا شرکتهای داروسازی برای توسعه داروهای جدید از منابع طبیعی به متخصصان فیتوشیمی نیاز دارند و ظهور روشهای پیشرفته کروماتوگرافی و طیفسنجی با تفکیک بالا و جفت شده با هم فرصتهای جدیدی را برای کشف ترکیبات جدید و شناسایی ساختارهای پیچیده طبیعی ایجاد کرده است، حل این چالشها بدون افرادی که در فیتوشیمی تخصص دارند ممکن نیست.
آینده شغلی رشته فیتوشیمی در حوزه تولید داروهای ضد سرطان از گیاهان بسیار روشن است، زیرا ترکیباتی مانند پاکلی تاکسل از سرخدار و وین کریستین از پروانش و کمپتوتسین از درخت چینی خواص ضد سرطانی قوی دارند و شرکتهای داروسازی برای استخراج و نیمه سنتز این ترکیبات و تولید مشتقات مؤثرتر به فیتوشیمیدانان متخصص نیاز دارند و یک متخصص موفق میداند چگونه با کشت سلولی گیاه سرخدار، پاکلی تاکسل را بدون تخریب درختان و به صورت پایدار تولید کند، معاونت علمی ریاست جمهوری از متخصصان این حوزه دعوت به همکاری میکند.
آینده شغلی رشته فیتوشیمی در حوزه تولید مکملهای ضد التهابی و آنتیاکسیدان طبیعی برای پیشگیری از بیماریهای مزمن دیده میشود، زیرا فلاونوئیدها و کاروتنوئیدها و آنتوسیانینهای موجود در گیاهان مانند زرشک و چای سبز و گوجه فرنگی خواص آنتیاکسیدانی قوی دارند و صنایع غذایی و دارویی برای استانداردسازی و فرمولاسیون این ترکیبات به فیتوشیمیدانان نیاز دارند، وزارت بهداشت از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته فیتوشیمی در حوزه تولید اسانسهای ضد میکروبی طبیعی برای جایگزینی با آنتیبیوتیکهای شیمیایی در دام و طیور اهمیت دارد، زیرا مصرف بیرویه آنتیبیوتیکها در خوراک دام منجر به مقاومت میکروبی شده است و تولیدکنندگان خوراک دام و طیور به دنبال جایگزینهای طبیعی مانند اسانس آویشن و مرزه و رزماری هستند و یک متخصص موفق میداند چگونه با فرموله کردن اسانس آویشن، جمعیت باکتریایی روده مرغ را کنترل کند و رشد آنها را افزایش دهد، وزارت جهاد کشاورزی از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته فیتوشیمی در مشاوره به صنایع آرایشی و بهداشتی برای جایگزینی مواد شیمیایی مضر با ترکیبات گیاهی دیده میشود، زیرا مصرف کنندگان به دنبال شامپوها و کرمها و لوسیونهایی با مواد طبیعی و بدون پارابن و سولفات هستند و شرکتهای آرایشی برای فرموله کردن محصولات جدید با استفاده از عصاره بابونه و آلوئه ورا و جوجوبا به فیتوشیمیدانان ماهر نیاز دارند، شرکت صنایع بهداشتی از کارفرمایان این حوزه است.
آینده شغلی رشته فیتوشیمی در سازمانهای بینالمللی مانند سازمان جهانی بهداشت و سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد قابل پیشبینی است، زیرا این سازمانها برای تدوین دستورالعملهای استفاده از گیاهان دارویی و طب سنتی و ارزیابی ایمنی و اثربخشی فرآوردههای طبیعی به کارشناسان ارشد فیتوشیمی نیاز دارند و فارغالتحصیلان برجسته این رشته میتوانند در این نهادها به عنوان کارشناس گیاهان دارویی مشغول به کار شوند، سازمان جهانی بهداشت از کارفرمایان این رشته است.
رشته فیتوشیمی مناسب چه کسانی است
فیتوشیمی برای افرادی مناسب است که به گیاهان و طبیعت و خواص درمانی آنها علاقه دارند و کسانی که از قدم زدن در کوه و دشت و شناسایی گیاهان دارویی و جمعآوری آنها برای آزمایش در آزمایشگاه لذت میبرند، این افراد همیشه به دنبال فهم این هستند که چرا برگ یک گیاه خاص التیام بخش است و چرا ریشه یک گیاه دیگر سمی است و چرا گل یک گیاه عطر دلپذیری دارد و از خواندن کتابهای طب سنتی و گیاهان دارویی لذت میبرند.
رشته فیتوشیمی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که دقت نظر و صبر و حوصله بالایی دارند و میتوانند ساعتها در آزمایشگاه مشغول خرد کردن، خشک کردن، عصارهگیری، تغلیظ و کروماتوگرافی گیاهان باشند و از این کار تکراری و دقیق خسته نشوند، این دسته از افراد همیشه میپرسند چگونه میتوان صدها گرم پودر گیاهی را به چند میلیگرم ترکیب خالص تبدیل کرد و از دست دادن محصول در مراحل مختلف را به حداقل رساند.
رشته فیتوشیمی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که از کار با دستگاههای پیشرفته کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا و طیفسنج جرمی و تشدید مغناطیس هسته لذت میبرند و افرادی که میتوانند ساعتها صرف تنظیم دستگاه و تزریق نمونه و تجزیه و تحلیل کروماتوگرامها و طیفهای پیچیده کنند، آنها از گرهگشایی از معمای ساختار یک ترکیب ناشناخته گیاهی لذت میبرند و توانایی کار با تجهیزات کروماتوگرافی و نرمافزارهای آنالیز طیفی یک ویژگی کلیدی برای موفقیت در این رشته است.
رشته فیتوشیمی مناسب چه کسانی است؟ افرادی که ذهنیت پژوهشی و اکتشافی دارند و از خواندن مقالات علمی جدید در مورد کشف ترکیبات جدید از گیاهان عجیب و غریب لذت میبرند و کسانی که همیشه به دنبال گیاهان ناشناخته و کمتر مطالعه شده در فلور ایران هستند، آنها به راحتی از عهده طراحی یک پروژه پژوهشی برای جداسازی ترکیبات یک گیاه بومی برمیآیند و روحیه کنجکاوی و علاقه به کشف یک سرمایه بزرگ برای دانشجوی این رشته است.
رشته فیتوشیمی مناسب چه کسانی است؟ افراد دقیق و منظمی که ثبت تمام مراحل کار از وزن گیاه تا حجم حلال و دما و زمان استخراج و شرایط کروماتوگرافی را با دقت در دفترچه ثبت میکنند و کسانی که میدانند کوچکترین بیدقتی در ثبت شرایط میتواند کل پروژه را غیرقابل تکرار کند و اعتبار علمی کار را خدشهدار سازد، آنها میدانند که دقت در ثبت مشاهدات و نتایج یک سرمایه بزرگ در این عرصه است.
رشته فیتوشیمی مناسب چه کسانی است؟ داوطلبانی که به خودکفایی دارویی کشور و کاهش وابستگی به واردات داروهای گیاهی گران قیمت متعهد هستند و افرادی که میخواهند با نقش خود در کشف و استخراج مواد مؤثره گیاهان بومی ایران، به تولید داروهای طبیعی و ارزان برای بیماران کمک کنند و سهم ایران را در بازار جهانی گیاهان دارویی افزایش دهند، آنها از دیدن یک محصول طبیعی ایرانی که در فهرست داروهای سازمان بهداشت جهانی ثبت میشود لذت میبرند، این رشته به آنها ابزار میدهد تا گامهای موثری در جهت خوداتکایی دارویی کشور بردارند.
فارغالتحصیل رشته فیتوشیمی در چه کارهایی میتواند شاغل شود
فیتوشیمی به فارغالتحصیل خود امکان همکاری با شرکتهای داروسازی گیاهی را میدهد، به طوری که او میتواند به عنوان کارشناس تحقیق و توسعه در واحد استخراج و خالصسازی مواد مؤثره گیاهان دارویی مشغول به کار شود و با همکاری پزشکان و فارماکولوژیستها، عصارههای استاندارد گیاهان را برای تولید داروهای گیاهی جدید مانند شربت سرفه، قطره خلط آور و کپسول ضد اضطراب تولید کند، شرکت داروسازی گیاهی سبحان از کارفرمایان اصلی این رشته محسوب میشود.
فارغالتحصیل رشته فیتوشیمی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او در شرکتهای تولید اسانس و عطرسازی به عنوان کارشناس استخراج و فرمولاسیون اسانسهای طبیعی استخدام میشود و میتواند با طراحی سیستم تقطیر با بخار آب، اسانس با کیفیت از گل محمدی و اسطوخودوس و نعناع فلفلی استخراج کند و با ترکیب اسانسهای مختلف، عطرهای منحصر به فرد و طبیعی با ماندگاری بالا بسازد، شرکت باریج اسانس از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته فیتوشیمی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ این افراد در آزمایشگاههای کنترل کیفیت صنایع غذایی و آرایشی به عنوان کارشناس آنالیز مواد مؤثره طبیعی فعالیت میکنند و با استفاده از کروماتوگرافی مایع با کارایی بالا، میزان کورکومین در زردچوبه، میزان لیکوپن در رب گوجه، میزان کافئین در چای و قهوه و میزان آنتوسیانین در آب زرشک را اندازهگیری میکنند و مطابقت محصول با استاندارد را تأیید مینمایند، سازمان غذا و دارو از کارفرمایان اصلی این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته فیتوشیمی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او در مراکز تحقیقاتی گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی به عنوان پژوهشگر استخدام میشود و میتواند در پروژههای ملی مانند فیتوشیمی گیاهان مناطق حفاظت شده ایران، استخراج و شناسایی ترکیبات ضد دیابت و ضد فشار خون از گیاهان بومی و انتشار نتایج در مجلات معتبر علمی همکاری کند، جهاد دانشگاهی از کارفرمایان این حوزه است.
فارغالتحصیل رشته فیتوشیمی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ این افراد در عطاریهای بزرگ و شرکتهای بستهبندی گیاهان دارویی به عنوان مشاور علمی فعالیت میکنند و با بررسی گیاهان عرضه شده از نظر خلوص و عدم تقلب و شناسایی گیاهان سمی که به اشتباه با گیاهان مشابه فروخته میشوند، از مسمومیت مردم جلوگیری میکنند و بستههای گیاهی استاندارد و دارای برچسب آنالیز تولید مینمایند، اتحادیه عطاران از کارفرمایان این بخش هستند.
فارغالتحصیل رشته فیتوشیمی در چه کارهایی میتواند شاغل شود؟ او میتواند به عنوان مدرس فیتوشیمی و گیاهان دارویی در دانشگاهها و مراکز آموزش عالی استخدام شود و به دانشجویان روشهای استخراج و شناسایی ترکیبات گیاهی را در کلاس و آزمایشگاه آموزش دهد و نسل آینده متخصصان فیتوشیمی را تربیت کند و دانش خود را در قالب کتابهای درسی و مقالات به جامعه منتقل نماید، دانشگاه شهید بهشتی از کارفرمایان این حوزه هستند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در داخل ایران
فیتوشیمی در مقطع ارشد دانشگاه تهران و دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه علوم پزشکی تهران تدریس میشود، به طوری که دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات و دانشگاه فردوسی مشهد نیز با گرایش گیاهان دارویی از قطبهای اصلی این رشته محسوب میگردند، متقاضیان باید از طریق آزمون کارشناسی ارشد رشته فیتوشیمی یا شیمی گیاهی وارد این دوره شوند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در داخل ایران نیازمند رتبه خوب کنکور و تسلط بر مبانی شیمی آلی و روشهای کروماتوگرافی است و دانشگاه آزاد اسلامی نیز در واحد علوم و تحقیقات این رشته را با رویکرد کاربردی و تجهیزات مدرن کروماتوگرافی و طیفسنجی ارائه میدهد، دانشگاه آزاد گزینه مناسبی برای کسانی است که رتبه عالی نمیآورند اما سابقه کار در آزمایشگاههای گیاهان دارویی دارند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در داخل ایران تا مقطع دکتری در دانشگاههای بزرگ امکانپذیر است، زیرا دانشجویان دکتری معمولاً روی موضوعاتی مانند استخراج و شناسایی ترکیبات جدید با فعالیت ضد سرطانی از گیاهان بومی ایران، سنتز نیمه صنعتی ترکیبات طبیعی با ارزش یا بررسی تنوع فیتوشیمیایی یک جنس گیاهی خاص تحقیق میکنند و دوره دکتری بین ۴ تا ۶ سال طول میکشد، فارغالتحصیلان دکتری میتوانند وارد بازار کار تدریس در دانشگاهها یا پژوهش در پژوهشکده گیاهان دارویی شوند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در داخل ایران گرایشهای متنوعی دارد، به طوری که شیمی گیاهی، استانداردسازی فرآوردههای طبیعی، فیتوشیمی کاربردی و نانولیپوزومهای حاوی ترکیبات طبیعی از شاخههای محبوب این رشته هستند، دانشجویان میتوانند بر اساس علاقه شغلی و پژوهشی خود یکی از این گرایشها را انتخاب کنند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در داخل ایران نیازمند نوشتن پروپوزال قوی و آشنایی با مسائل روز فیتوشیمی ایران است، زیرا استادان راهنما معمولاً روی مسائل عینی مانند استانداردسازی فرآوردههای گیاهی عرضه شده در بازار، کشف ترکیبات جدید از گیاهان نواحی رویشی مختلف ایران، بررسی اثرات هم افزایی ترکیبات گیاهی در درمان بیماریهای مزمن تاکید دارند و پروپوزال باید با استناد به منابع معتبر و روشهای علمی تهیه شود، موضوعات مرتبط با گیاهان دارویی بومی و بیماریهای خاص شانس بیشتری برای پذیرش دارند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در داخل ایران فرصت همکاری با پژوهشکده گیاهان دارویی جهاد دانشگاهی و مرکز تحقیقات گیاهان دارویی دانشگاه علوم پزشکی تهران را میدهد، زیرا فارغالتحصیلان دکتری میتوانند عضو هیئت علمی دانشگاهها یا پژوهشگر در این مراکز شوند و مراکز پژوهشی به متخصصان سطح بالا در حوزه استخراج و تخلیص و استانداردسازی مواد مؤثره گیاهی نیاز دارند، این مسیر شغلی از امنیت علمی نسبتاً خوبی برخوردار است.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در خارج ایران
فیتوشیمی در دانشگاههای آلمان و فرانسه و سوئیس بسیار معتبر تدریس میشود، به طوری که دانشگاه هایدلبرگ و دانشگاه استراسبورگ و دانشگاه ژنو از قطبهای اصلی شیمی گیاهی و ترکیبات طبیعی در جهان هستند و دانشگاههای آلمان در زمینه استخراج و شناسایی ترکیبات طبیعی با استفاده از کروماتوگرافی و طیفسنجی پیشرفته شهرت جهانی دارند، این دانشگاهها هر ساله دانشجویان بینالمللی جذب میکنند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در خارج ایران مستلزم مدرک زبان انگلیسی پیشرفته و رزومه قوی پژوهشی و مقالات معتبر در زمینه گیاهان دارویی است و کمکهای تحصیلی دولت آلمان برای دانشجویان ایرانی جذابیت بالایی دارند، مدرک آیلتس آکادمیک ۷ و سابقه کار در آزمایشگاه فیتوشیمی برای اکثر دانشگاههای تراز اول الزامی است.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در خارج ایران فرصت کار در شرکتهای بزرگ داروسازی و مکملهای غذایی بینالمللی مانند بایر و جانسون اند جانسون را میدهد، زیرا فارغالتحصیلان خارج از کشور راحتتر در پروژههای بین المللی تحقیق و توسعه داروهای گیاهی استخدام میشوند و این شرکتها بودجههای کلانی برای پژوهش در زمینه ترکیبات طبیعی جدید دارند، دانشآموختگان دانشگاههای معتبر شانس بیشتری برای همکاری با این شرکتها دارند.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در خارج ایران نیازمند انگیزهنامه قوی و سابقه کارآموزی در آزمایشگاههای فیتوشیمی و گیاهان دارویی است، زیرا دانشگاههای خارجی به تجربه عملی و مهارتهای کروماتوگرافی و طیفسنجی اهمیت زیادی میدهند و انگیزهنامه شما باید نشان دهد کدام مسئله فیتوشیمی در ایران را میخواهید حل کنید، همچنین باید توضیح دهید که چرا آن مسئله برای توسعه داروهای گیاهی و سلامت مردم ایران اهمیت دارد.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در خارج ایران هزینههای بالایی دارد، به طوری که گرفتن کمک تحصیلی از دانشگاه یا بنیادهای علمی میتواند این هزینه را پوشش دهد و شهریه سالانه در دانشگاههای آمریکا و سوئیس بین ۳۰ تا ۵۰ هزار دلار است، در آلمان شهریهها بسیار پایین یا رایگان است اما اثبات تمکن مالی برای ویزا ضروری است.
ادامه تحصیل در رشته فیتوشیمی در خارج ایران به شبکهسازی حرفهای و شرکت در کنفرانسهای معتبر جهانی مانند کنفرانس بینالمللی شیمی ترکیبات طبیعی کمک میکند، زیرا شرکت در این رویدادها فرصت شغلی فارغالتحصیلان را برای کار در مراکز تحقیقاتی برتر جهان و شرکتهای داروسازی معتبر افزایش میدهد و این ارتباطات میتوانند درهای اشتغال را به روی شما باز کنند.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته فیتوشیمی
فیتوشیمی فرصتهای شغلی جدیدی در حوزه تولید مواد دافع حشرات طبیعی و جایگزین کردن مواد شیمیایی سمی مانند د.د.ت و پرمترین با ترکیبات گیاهی ایجاد کرده است، به طوری که وزارت بهداشت و شرکتهای تولید کننده حشرهکشها برای استخراج و فرموله کردن اسانس گیاهانی مانند نعناع گربهای و آویشن و اکالیپتوس که خاصیت دورکنندگی پشه آئدس و مالاریا را دارند به فیتوشیمیدانانی نیاز دارند و یک متخصص موفق میداند چگونه با فرموله کردن اسانس اکالیپتوس در کرم و لوسیون، محصولی با ماندگاری بالا و ایمن برای کودکان تولید کند، وزارت بهداشت از متخصصان این حوزه دعوت به همکاری میکند.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته فیتوشیمی در حوزه تولید مواد نگهدارنده طبیعی برای صنایع غذایی و جایگزین کردن سدیم بنزوات و پتاسیم سوربات که خطر سرطان زایی دارند با عصارههای گیاهی مانند آویشن، پونه و رزماری دیده میشود، زیرا مصرف کنندگان به دنبال مواد غذایی با مواد نگهدارنده طبیعی هستند و صنایع غذایی برای فرموله کردن محصولات جدید با عصاره رزماری که خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد میکروبی قوی دارد به فیتوشیمیدانان ماهر نیاز دارند، وزارت بهداشت از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته فیتوشیمی در حوزه استخراج مواد مؤثره گیاهان مهاجم و تبدیل تهدید به فرصت دیده میشود، زیرا برخی گیاهان مهاجم مانند سنبل آبی و کهورک تهدیدی برای اکوسیستمهای آبی و مراتع ایران هستند ولی ترکیبات با ارزشی مانند آلکالوئیدها و فلاونوئیدها دارند و سازمان حفاظت محیط زیست برای جمعآوری و استخراج مواد مؤثره این گیاهان و تبدیل آنها به محصولات دارویی و آرایشی به فیتوشیمیدانان نیاز دارد، سازمان حفاظت محیط زیست از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته فیتوشیمی در حوزه نانوفیتوشیمی و بارگذاری ترکیبات گیاهی در نانوحاملها برای افزایش جذب و پایداری دیده میشود، زیرا بسیاری از ترکیبات طبیعی مانند کورکومین و پیپرین و جینجرول حلالیت پایینی در آب دارند و جذب خوراکی آنها کم است و شرکتهای داروسازی برای تولید نانولیپوزومها و نانوفیبرهای حاوی این ترکیبات به فیتوشیمیدانانی نیاز دارند که با فناوری نانو و شیمی سطح آشنا باشند، معاونت علمی ریاست جمهوری از کارفرمایان این حوزه است.
فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان رشته فیتوشیمی در حوزه آموزش و تربیت نسل جدید فیتوشیمیدانان در دانشگاهها و مراکز علمی دیده میشود، زیرا کمبود استادان مجرب فیتوشیمی در دانشگاههای کشور باعث شده است فارغالتحصیلان دکتری این رشته شانس بالایی برای جذب در هیئت علمی داشته باشند و یک استاد موفق میداند چگونه عشق به گیاهان و ترکیبات طبیعی و اکتشاف را در دانشجویان خود زنده کند و آنها را به فیتوشیمیدانانی حرفهای تبدیل نماید، دانشگاه تهران از کارفرمایان این حوزه است.